Sıcakla İmtihanımız

Yaz mevsiminin o içimizi ısıtan güneşini severiz, ancak ne yazık ki doğa bazen bu sevgiyi bir imtihana dönüştürebilir. Sahada, ambulansın içinde geçirdiğim yıllar boyunca, kavurucu sıcakların insan vücudu üzerindeki o sinsi etkilerine defalarca tanık oldum. 

Bugün, bir paramedik ve ilkyardım eğitmeni gözüyle, en sık karşılaştığımız iki tabloyu —sıcak yorgunluğunu ve sıcak çarpmasını— birbirinden ayırmanızı ve nasıl müdahale etmeniz gerektiğini hatırlatmak istiyorum.

Sıcak Yorgunluğu

Sıcak yorgunluğu, vücudun sıvı dengesinin bozulması sonucu verdiği bir alarmdır. Özellikle yaşlılarımız, yüksek tansiyon hastalarımız veya o sıcakta egzersiz yapmaktan vazgeçmeyenler risk altındadır.

• Belirtiler: Aşırı terleme, solgunluk, kas krampları, baş dönmesi ve zayıf nabız.

• Ne yapmalı? Kişiyi hemen serin bir yere alın, bacaklarını hafifçe yükseltip dinlendirin. Soğuk duş veya nemli bezle serinletin. Normalde ilkyardım uygulamalarında bir şey içirmek sakıncalıdır ancak sıcak yorgunluğunda bu kuralı esnetiyoruz; kişiye bol su içirin ve mutlaka 112'yi arayın.

Sıcak Çarpması

Sıcak çarpması, sıcak yorgunluğundan çok daha tehlikeli, hayati risk taşıyan bir ısı düzenleme sistemi arızasıdır. Vücut ısısı 41,1°C'nin üzerine çıktığında, mekanizma iflas eder. Terleme durur, cilt kızarır ve kurur.

• Belirtiler: Bilinç kaybı, nöbet, görme bozukluğu ve kuru, kızarık bir cilt.

• Müdahale: Burada zamanı iyi kullanmak hayat kurtarır. Derhal 112'yi arayın. Kişiyi serin bir yere taşıyın ve hızla soğutmaya başlayın (Kişiyi temiz bir bez veya sünger gibi bir malzemeyle silerek ya da serin bir duş almasını sağlayarak soğutun). Vücut ısısı 38-39°C seviyesine inene kadar soğutma işlemine devam edin. 

Sahadaki tecrübelerim şunu gösteriyor: Sıcak çarpması tedavi edilmek yerine önlenmesi gereken bir durumdur.

• Güneşle aranıza mesafe koyun. Özellikle 10.00-16.00 saatleri arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkmayın.

• Açık renkli, ince kıyafetler seçin. Şapka ve güneş gözlüğünü ihmal etmeyin. Güvenilir güneş kremi kullanın.

• Alkol ve kahve vücudu susuz bırakır. Onlardan uzak durun. Bol su tüketin, sindirimi kolay, hafif gıdalarla beslenin ve vücudunuzu yormayın.

• Park halindeki bir araç, yaz güneşinde dakikalar içinde bir fırına dönüşebilir. Asla içeride çocuk veya evcil hayvan bırakmayın.

Sağlık, küçük önlemlerle korunabilecek kadar kıymetli. Kendinize ve çevrenize karşı dikkatli olun. Güneşin tadını çıkarırken, vücudunuzun size verdiği sinyalleri görmezden gelmeyin.

Sağlıkla ve güvenle kalın.

Not: Acil durumlarda, 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini unutmayın. Bilinç kaybı durumunda solunum takibi yapmayı ve solunum durması halinde eğitim almışsanız Temel Yaşam Desteğine başlamayı ihmal etmeyin.

Paramedik Habip GOSTAK 

İlkyardım Eğitmeni

Kaynak: Sağlık Bakanlığı İlkyardım Eğitim Kitabı