Habip GOSTAK

Yaz mevsiminin o içimizi ısıtan güneşini severiz, ancak ne yazık ki doğa bazen bu sevgiyi bir imtihana dönüştürebilir. Sahada, ambulansın içinde geçirdiğim yıllar boyunca, kavurucu sıcakların insan vücudu üzerindeki o sinsi etkilerine defalarca tanık oldum.  Bugün, bir paramedik ve ilkyardım eğitmeni gözüyle, en sık karşılaştığımız iki tabloyu —sıcak yorgunluğunu ve sıcak çarpmasını— birbirinden ayırmanızı ve nasıl müdahale etmeniz gerektiğini hatırlatmak istiyorum. Sıcak Yorgunluğu Sıcak yorgunluğu, vücudun sıvı dengesinin bozulması sonucu verdiği bir alarmdır. Özellikle yaşlılarımız, yüksek tansiyon hastalarımız veya o sıcakta egzersiz yapmaktan vazgeçmeyenler risk altındadır. • Belirtiler: Aşırı terleme, solgunluk, kas krampları, baş dönmesi ve zayıf nabız. • Ne yapmalı? Kişiyi hemen serin bir yere alın, bacaklarını hafifçe yükseltip dinlendirin. Soğuk duş veya nemli bezle serinletin. Normalde ilkyardım uygulamalarında bir şey içirmek sakıncalıdır ancak sıcak yorgunluğunda...

Sağlık Bakanımız Sayın Kemal Memişoğlu’nun, 'Sağlık, sınırların ötesinde evrensel bir değerdir' ifadesi, coğrafi mesafeleri aşan bir şifa anlayışını değil, aslında sağlık hizmetinin ruhuna işlemiş çok katmanlı bir sorumluluğu temsil eder.  Bugün bir sağlıkçı olarak bu sözü içselleştirdiğimde, 'sınırların ötesine geçmeyi' sadece ambulansın ulaştığı fiziksel coğrafyaları değil, paramediklikten, sağlık yönetimi eğitimime uzanan yolculuğumu ve bilimsel bilginin vicdani bir süzgeçten geçerek insana dokunduğu o etik derinliği aynı anda kapsayan bir varoluş biçimi olarak görüyorum. Aslında bu söz, bizim mesleğimizin o ağır, telaşlı ama bir o kadar da kutsal doğasının tanımıdır. Sahada, bir ambulansın içinde siren sesleri arasında zamanla yarışırken ya da bir afet bölgesinin tozlu yollarında nefes almayı bekleyen birine ulaşmaya çalışırken, sınırların, dillerin veya kimliklerin nasıl silikleştiğine binlerce kez şahit oldum. Mesleğe bir paramedik olarak adım attığımda, önceliği...

Beylikler Döneminde Tıp Dilinin Türkçeleşmesi ve Sultan-Hekim İlişkisi Anadolu, tarih boyunca farklı kültürlerin harmanlandığı, medeniyetlerin köprü kurduğu bir coğrafya oldu. Ancak bu coğrafyanın "Türk yurdu" haline gelmesi, fetihlerin yanı sıra kalemle ve şifa dağıtan ellerle mümkün oldu.  Anadolu Selçuklu Devleti’nin dağılmasıyla şekillenen Beylikler dönemi, siyasi bir bölünme olarak görülse de Türk-İslam kültürünün, sanatının ve özellikle tıp biliminin yerel bir dille yeniden doğuşuydu. İslam dünyasında Arapça, edebiyat ve bilim dili olarak uzun süre hüküm sürmüştü. Hatta o dönemde “Türkler, ailesine Türkçe, Allah’ına Arapça, sevdiğine ise Farsça seslenir” sözü, bu dillerin hiyerarşik dağılımını özetliyordu.  Ancak Beylikler dönemi, bu hegemonya karşısında "milli bir duruş" sergiledi.  Beyler, Arapça ve Farsça bilmedikleri için yazılan eserlerin Türkçe olmasını şart koştular. Bu durum, tıp dilinin Türkçeleşmesi yolunda atılan en büyük adımdı. Germiyan, Aydın, Ca...

Geçen Çınaraltı’nda otururken bir amca ile tanıştım. Amca, benim sağlık çalışanı olduğumu öğrenince, bir süredir devam eden rahatsızlığından bahsetti. "Peki," dedim, "bir doktora göründün mü, bir tedavi süreci başlattın mı?" Verdiği cevap, aslında toplumumuzda hala yaygın olan bir yanlış anlaşılmanın özeti gibiydi:“Yeğenim,” dedi, “şifa Allah’tandır. O isterse iyileştirir, istemezse hekimlerin ilacı ne eylesin? Kaderimizde ne varsa o olur, ben tevekkül ettim bekliyorum.” O an durdum. Amcanın teslimiyeti ve inancı çok samimiydi; ancak bu teslimiyet, İslam’ın bize öğrettiği "sebeplere sarılma" sorumluluğunu dışarıda bırakan, eksik bir tevekkül anlayışına dayanıyordu. O, şifayı beklerken aslında şifaya giden yolları kendi elleriyle kapatıyordu. İşte bu yüzden, İslam medeniyetinin sağlığa ve ilme bakışını yeniden hatırlamaya ihtiyacımız var. Zira sağlık, sadece bir dua konusu değil, aynı zamanda üzerinde düşünülmesi ve çaba gösterilmesi gereken ilahi bir emane...

Mezun Olan Paramediklere:  Unutmayın ki sizler, toplumun en zor anında beklediği profesyonellersiniz. Sevgili meslektaşlarım, paramedik adayı genç dostlarım, Bugün, o çok iyi bildiğiniz siren seslerinin, bir hayatın kurtarılma çığlığı olduğunu artık ruhunuzun en derininde hissederek mezun oluyorsunuz. Okul sıralarında teorik bilgilerle, maketler üzerinde defalarca tekrarladığınız o komutlarla ve stajlarda kan ter içinde kaldığınız o dar kabinle artık vedalaşıyorsunuz. Ancak bilin ki, bugün aslında bir son değil, sahada gerçek hayatın en çıplak haliyle yüzleşeceğiniz o uzun ve onurlu maratonun sadece başlangıç düdüğü. Paramedik olmanın veya ambulansta çalışmanın sadece bir "tıbbi müdahale" süreci olmadığını, en çok da bir "insan olma" sanatı olduğunu zamanla göreceksiniz. Sahada sizi bekleyen o sarı yelekler ve/veya acil sağlık üniforması, üzerinize geçirdiğiniz bir kumaş parçasından çok daha fazlasıdır. O, çaresizliğin içindeki birine uzatılan en güçlü umut el...

Paramedik camiasında bu ara herkesin dilinde aynı konu: Lisans eğitimi. Öncelikle, bu yolda emeği geçen meslektaşlarıma, hocalarıma, sivil toplum kuruluşlarına ve katkı sunan herkese çok teşekkür ederim. Yılların hayali nihayet gerçek oldu. Mesleğimizin akademik bir üst seviyeye taşınması, hepimiz için gerçekten gurur verici bir adım. Son birkaç gündür sosyal medya üzerinden yüzlerce mesaj alıyorum; eski öğrencilerim, meslektaşlarım yazıp-soruyor. ‘Hocam ne olacak, biz ne yapacağız?’ diyenlerin telaşını anlıyorum. Madem herkes merak içinde, gelin bu konuyu biraz samimiyetle, işin mutfağından konuşalım. Öncelikle şunu netleştirelim: Her şey bir anda olmayacak.   Evet, Hacettepe Üniversitesi bu işin öncüsü oluyor, diğerleri de arkasından gelecektir. 2026 tercih kılavuzunda bu bölümleri görmemiz yüksek ihtimal. Peki, mezunlarımız için lisans tamamlama ne zaman başlar?  Arkadaşlar, gerçekçi olalım; bu bölümün açılması, ilk öğrencilerin sisteme girmesi derken, öyle yarın sab...

Tarih kitapları genellikle İstanbul’un fethini surlara tırmanan askerlerin cesareti, Şahi toplarının kudreti ve Fatih’in stratejik dehasıyla anlatır. Ancak bu devasa kuşatmanın ardında, bugün bile modern lojistik disiplinine parmak ısırtacak bir sağlık ve tahliye organizasyonu yatmaktaydı.  Savaş sadece surların üzerinde değil, aynı zamanda o surların hemen gerisinde, can kurtarma telaşıyla verilen bir başka cephede yaşanıyordu. Osmanlı, Konstantinepolis surları önünde sadece bir ordu değil, aynı zamanda kusursuz bir sistem kurmuştu. Yaralıyı cepheden alıp iyileşme sürecine dahil eden bu sistemin temelinde, ordunun damarları olan Menzil Teşkilatı yatıyordu. Bugün Kızılay’ın (Hilâl-i Ahmer) atası sayabileceğimiz o sahra çadırları, kuşatma boyunca binlerce askerin ikinci şansı oldu. Peki, o hengamede yaralılar nasıl taşınıyordu?  Surların önündeki o kanlı çarpışmalarda yaralanan bir asker, kaderine terk edilmiyordu. Silah arkadaşları ve geri hizmet birlikleri, yaralı...

  MÖ 331 yılı...  Mezopotamya’nın kızgın güneşinin altında, tarihin en büyük askeri dehası Büyük İskender, dünyayı dize getirmek için yürüyor.  Bu devasa ordunun gölgesinde, şifalı otların ve sargı bezlerinin gücüyle hayat veren sessiz bir kahraman var: Elpis.   Tarih yeniden yazılıyor ama bu kez kanla değil, şifayla ve aşkla…  Neden Okumalısınız? Büyük İskender dönemine ilk kez bir "paramedik" gözüyle bakacaksınız. Antik dönem tedavi yöntemlerinin kurguyla harmanlanmış büyüleyici detaylarını keşfedeceksiniz.  Savaşın vahşeti ile aşkın zarafeti arasındaki o ince çizgide yürüyeceksiniz. Kitabı indirmek için tıklayın: ELPİS

Ambulanslar Kırmızı Işık ile Vicdan Arasında Türkiye’de ambulansların geçiş üstünlüğü, hem trafik güvenliğini sağlamak hem de acil durumlarda hayat kurtarıcı müdahalelerin hızını artırmak amacıyla belirli hukuki çerçevelere oturtulmuştur. Bu konu, teknik mevzuat ve tarihsel gelişim olarak iki ana başlıkta incelenebilir. Çok detaylara girmeyeceğim fakat kısaca şu hatırlatmaları yapmakta fayda var: Ülkemizde ambulanslara geçiş üstünlüğü ilk olarak 1953 yılında 6085 sayılı Karayolları Trafik Kanunu verilmiştir. Bu kanunda ambulanslar cankurtaran olarak adlandırılmakta ve can kurtaran araçlar şartsız geçiş üstünlüğüne sahiptir. Ve o yıllarda, günümüzdeki gibi ambulanslar tek bir merkez üzerinden yönetilmemekte ve takip cihazları bulunmamaktadır. 30 yıl sonra ise 1983 yılında yayınlanan 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile ambulanslara geçiş üstünlüğünde belirli kurallar ve sınırlamalar getirilmiştir. Her ambulansın her saniyesinin takip edilebildiği günümüzde ise bu hakkı k...

Cumhuriyet Ortaokulu’nda Hayat Kurtaran Buluşma: Habip Gostak Öğrencilerle Bir Araya Geldi Mersin Mut Cumhuriyet Ortaokulu, öğrencilerin ve öğretmenlerin acil durumlarda doğru müdahale bilincini artırmak amacıyla anlamlı bir eğitim etkinliğine ev sahipliği yaptı. Okul Müdürü Celil Ceylan ve Öğretmen Ayşe Uysal’ın daveti üzerine düzenlenen programda, acil sağlık hizmetlerinin usta ismi Habip Gostak, hayat kurtaran bilgilerini uygulamalı olarak paylaştı. ​ 20 Yıllık Saha Tecrübesi Öğrencilerle Buluştu ​Acil sağlık hizmetleri alanında 20 yılı aşkın derin bir saha deneyimine sahip olan, Türkiye’nin acil servis temalı ilk romanlarının yazarı ve ödüllü sağlık profesyoneli Habip Gostak, etkinlik kapsamında hem özgeçmişinden kesitler sundu hem de mesleki birikimini katılımcılara aktardı. Teorik bilgiyi sahadaki pratik tecrübesiyle harmanlayan Gostak, öğrencilerin yoğun ilgisiyle karşılaştı. ​ Kanamadan Havayolu Tıkanıklığına Hayati Bilgiler ​Program boyunca; kanamalı durumlarda yapılac...

 

Ankara’nın gri sabahlarından biriydi. Asfaltın üzerinde süzülen siyah-beyaz bir polis aracı, omuzlarında ağır bir yük taşıyordu. O yıllarda ambulans, sadece beyaz bir minibüs değil; bazen bir polisin vicdanı, bazen de bir hastane koridorunun ucu bucağı belli olmayan uzantısıydı. Kasaba hastanesinin bahçesinde, motoru hala sıcak olan eski bir ambulans duruyordu. Şoför Ahmet Efendi, telefonun başında beklerdi. Bir mahalleli arar, "Hanım fenalaştı!" derdi; Ahmet Efendi gider, hastayı evinden alır, hastaneye getirirdi. Her şey bu kadar basitti: Bir telefon, bir araç, bir hastane. Ancak otoyolun karanlığında işler değişiyordu. Şehrin dışındaki o keskin virajda bir kaza olduğunda, gökyüzüne yükselen yardım çığlığının bir adresi yoktu. Oraya kim gidecekti? En yakın hastane mi? Yoksa devriyedeki trafik polisi mi? Emniyet Genel Müdürlüğü, bu belirsizliğe bir çözüm bulmaya çalışıyordu. Yol kenarlarındaki bazı stratejik noktalara, üzerinde "Ambulans" yazan polise ait ara...

Bir trafik kazası, yüksekten düşme ya da öngörülemeyen bir travma...  Hayatın akışı saniyeler içinde değiştiğinde, olay yerine ulaşan ilk elin bilgisi, aslında bir insanın geleceğini belirliyor. Çoğu zaman "bir an önce hastaneye yetiştirmek" telaşıyla yapılan hatalı hamleler, maalesef geri dönüşü olmayan felçlere kapı aralıyor.  İşte bu noktada "Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri" yaşamın reçetesi haline geliyor. Bugün, sırt üstü yatan bir hastaya boyunluk takmanın o titiz aşamalarına bakacağız. Önce Güvenlik, Sonra Sükunet Bir kurtarıcının ilk kuralı; çevrenin, kendisinin ve hastanın güvenliğini sağlama almaktır. Ardından kişisel koruyucu ekipmanlar gelir; eldiven ve maske sadece hijyen değil, profesyonelliğin zırhıdır.  Hastayı sakinleştirmek, ona ne yapacağınızı anlatmak ise travmanın yarattığı o büyük şoku dindirmenin ilk adımıdır. Milimetrik Bir Hassasiyet Boyunluk takmak, rastgele bir aparatı boyna dolamak değildir. Bu, adeta cerrahi bir titizlik ...

Kahramanlık Mitinden Öte: Profesyonel Bir Disiplin Olarak Acil Sağlık Toplumumuzda acil sağlık çalışanlarına bakış açısı genellikle yoğun bir minnet duygusu ve duygusal bir hayranlıkla şekillenir. Sıkça duyduğumuz "Bu iş bir gönül işidir" cümlesi, mesleğimize duyulan saygının bir ifadesi olsa da teknik ve profesyonel gerçekliği tam olarak yansıtmamaktadır.  Açıkça ifade etmeliyim ki; acil sağlık hizmetleri bir gönül işi değil, yüksek sorumluluk, bilgi ve donanım gerektiren profesyonel bir meslektir. Elbette işimizi etik kurallar çerçevesinde, doğru ve eksiksiz yapmanın verdiği manevi huzur ve mesleki tatmin tarifsizdir. Ancak bu manevi tatmin, yaptığımız görevin bir "gönüllülük faaliyeti" olduğu ya da duygusal reflekslerle yönetilebileceği anlamına gelmez. Yanlış Anlaşılan Kahramanlık Zaman zaman basında ve sosyal medyada önümüze düşen bazı kareler var: Kurtarma ekipmanları, sedyeler ve teknik donanım mevcut olmasına rağmen, hasta ya da yaralıları sırtlarında taşıy...

 

Acil Sağlıkta Bir Mihenk Taşı: Altın Ambulans Sağlık Ödülleri Bir an düşünün. Gece yarısı, telefonunuzu titreyen bir sesle açıyorsunuz. Sesin diğer ucunda panik ve çaresizlik var. Ya da belki o anı bizzat yaşıyorsunuz; zamanın durduğu, nefeslerin tutulduğu o kritik anı.  Hayatınız, sevdiklerinizin hayatı, tecrübeye, hıza ve soğukkanlılığa muhtaç... İşte tam bu esnada, şehrin sessizliğini yırtan o siren sesi yükselir. Bu, sadece bir uyarı değil; hayatla ölüm arasındaki mücadeleye koşan ekiplerin ayak sesidir.   Acil Sağlık Çalışanları... Onlar, o ilk, hayati dokunuşu yapmak için gelen, çoğu zaman isimsiz kalan can kurtaranlarımız. Peki, bu devasa sorumluluğu omuzlayan, sürekli yüksek stres altında çalışan bu profesyonellerin emeğini kim görüyor, kim alkışlıyor? İşte bu sorunun cevabı artık Türkiye’nin en köklü ve en saygın sağlık organizasyonu haline gelen Altın Ambulans Sağlık Ödülleri'nde yatıyor.  Acil Tıp Teknisyenleri ve Teknikerleri (Paramedik) Derne...

Hayat kurtarmayı meslek edinmiş idealist paramedik Emre, kendi kurduğu ambulans şirketiyle, Akdeniz bölgesinin en prestijli sağlık kuruluşunun ambulans ihalesini almak ister. Bu hedefine ulaşması, hastane sahibi Dr. İskender Aladağ'ın katı, kâr odaklı ve yozlaşmış sistemiyle çatışmasını gerektirir. Emre'nin yolu, tesadüfen İskender'in kızı yetenekli mimar Eylül ile kesişir. Eylül, babasının ticari felsefesine karşı çıkan, rasyonel ve estetik değerlere sahip bir kadındır. Emre, sadece şirketini değil, geçmişinden gelen büyük bir sırrı ve kendi hayatındaki karanlık gölgeleri de korumak zorundadır.  Ayrıca ambulans sabotajları, bürokratik baskınlar ve eski sevgilinin gölgesi... Emre, hayatının en zorlu anında parayı mı, yoksa vicdanla kurduğu o ‘Sağlam Temel'i mi seçecek? Aşkın, etiğin ve hayat kurtarmanın sınırlarında bir hikaye sizleri bekliyor. Tıklayın, indirin: SAĞLAM TEMEL

Bu yazımda, 112 Acil Sağlık Hizmetleri bünyesinde ambulans stajlarına başlayacak olan paramedik öğrencilerine bazı tavsiyelerim olacaktır.  Paramedik, acil sağlık hizmetlerinin temel taşıdır ve bu rolü üstlenecek öğrencilerden beklentiler oldukça yüksektir. Bu beklentiler sadece akademik başarıyla sınırlı kalmaz; aynı zamanda yoğun stres altında doğru kararlar verebilmeyi, pratik becerileri ve güçlü bir karakteri de kapsar. Ambulans stajı, bir paramedik öğrencisi için teorik bilginin pratiğe döküldüğü en kritik ve heyecan verici aşamadır. Bu süreçte hem mesleki gelişiminiz hem de ekibin uyumlu bir parçası olabilmeniz için sizden beklenen bazı temel davranışlar vardır. Bir paramedik stajyerinden beklenen temel davranışlar ve tutumlar şunlardır: ​1. Mesleki Duruş ve Disiplin Nöbete daima zamanında hatta mümkünse 5-10 dakika erken gelmelisiniz. Çünkü ekip değişimini görmeniz ve ambulans kontrolleri için hazır olmanız önemlidir. ​Üniformanız her zaman temiz, ütülü ve eksiksiz...